Francuzi w filozofii – dr hab. Urszula Zbrzeźniak (UW)

XX wiek to wielkie nazwiska w filozofii francuskiej. Skąd się wzięła ta potęga i znaczenie? Wiemy, że Francja to wielka literatura, od ponad dwustu lat. Jak więc się ma francuska filozofia do francuskiej literatury. 

Prof. Urszula Zbrzeźniak wprowadzi nas w ten świat. No i oczywiście wpływ Nietzschego, przemożny w XX wieku. To też wymaga wyjaśnienia. 

Niemcy w filozofii  – prof. Arkadiusz Chrudzimski (UJ) 

Złota epoka filozofii niemieckiej – XVIII i XIX wiek. A także wiek XX. Edmund Husserl – twórca fenomenologii. Bez niego nie byłoby XX wieku w filozofii europejskiej. Prof. Chrudzimski (UJ) wprowadzi nas w arkana filozoficznego myślenia po niemiecku.

Starożytny Babilon – prof. Marek Stępień (UW)

W zeszłym roku akademickim prof. Stępień mówił nam o początkach cywilizacji sumeryjskiej. I wspominał nie raz, że ciekawsze rzeczy były później, w starożytnej Babilonii. Przyszedł czas, by powiedzieć: “sprawdzamy”.

Wzgórze świątynne w Jerozolimie – starożytne przyczyny współczesnych konfliktów  – prof. Krystyna Stebnicka (UW)

Brzmi intrygująco. Ale w czym tkwi problem, tego osobiście – przyznam się – nie wiem. Dlatego pójdę na ten wykład. I Wy – chodźcie z nami. 

Niezwykłe miejsce, tyle tam się działo, przez tyle wieków. Warto przyjrzeć się tej historii z bliska.

Filozof o fizyce – prof. Marek Woszczek (UAM)

Fizyka kwantowa przeczy zdrowemu rozsądkowi. Jeden obiekt jest ponoć równocześnie w dwóch miejscach. Niby bez sensu, a działa. Urządzenia działają, doświadczenia empiryczne są poprawne. Filozof, trochę inaczej niż fizyk, docieka konsekwencji – co z tego wynika dla naszego rozumienia świata. 

Kolejne spotkanie z prof. Markiem Woszczekiem, który pasjonująco i klarownie opowiada o tych niejasnych i ciemnych sprawach.

A do tego jeszcze w maju wykład o wybitnym prekursorze naukowego obrazu świata, Giordano Bruno.

Zjawiska kulturowe starożytności grecko-rzymskiej   – prof. Paweł Janiszewski (UW)

Czy wykładanie na uniwersytecie historii starożytności grecko-rzymskiej jest kolonializmem kulturowym? Tak wynika z deklaracji Keele University (2018), która sugeruje zmianę programów studiów historycznych. Kontrowersyjna sprawa. 

Jakie były początki techniki, skąd się wzięła alchemia – to kolejne tematy wykładów. 

A na koniec opowieść o tym jak Rzymianie rozumieli pojęcie wolności. W tym samym dniu, przed wykładem prof. Janiszewskiego wystąpi prof. Marek Węcowski (UW) i przedstawi nam rozumienie wolności u starożytnych Greków. Taka koordynacja tematyczna  – na życzenie naszych słuchaczy.

Upadki wielkich cywilizacji  – prof. Fabian Welc  (UKSW)

A może to katastrofy klimatyczne były źródłem znikania cywilizacji? Tymi niezwykle interesującymi hipotezami podzieli się z nami archeolog z Uniwersytetu kard. Stefana Wyszyńskiego w Warszawie.

Mózg i jego tajemnice: piękno – dr Paweł Boguszewski (Instytut Nęckiego)

Neurobiologia to dziś jedna z najbardziej dynamicznie rozwijających się dyscyplin. Dr Paweł Boguszewski w kolejnym wykładzie rozważy, co dzieje się w naszym mózgu, gdy dostrzegamy piękno rzeczy: widok, dźwięk, zapach. I czy zwierzęta też wpadają w zachwyt nad pięknem świata. Możemy się spodziewać “demiotologizacji” doświadczenia estetycznego. Bądźmy czujni, wróg nie śpi.

Powrót Odysa do Itaki  – prof. Dobrosław Kot (UEK)

Wielki kulturowy topos – wędrówka, powrót do domu. Refleksję nad tym podejmie filozof i pisarz (pseud. Wit Szostak). Jak opowiedzieć dziś Odyseję Homera, by przemówiła do nas, ludzi XXI pierwszego wieku. Dobrosław zgodził się podjąć to wyzwanie.

Filozofia i kryzys – dr Mikołaj Ratajczak (IFiS PAN)

Znawca Marksa (ze studentami czyta zdanie po zdaniu Kapitał), wydawca Agambena, dr Ratajczak przedstawi nam swoje refleksje nad filozoficznym sensem tego, czym jest kryzys. Czy to dobrze, że jest kryzys, czy źle? A może to źle postawione pytanie? 

Zrozumieć Sokratesa – prof. Krzysztof Łapiński (UW)

Fantastyczna książka Najmądrzejszy. Biografia Sokratesa ukazała się całkiem niedawno (2025). Jej autor opowie nam o tej wszystkim znanej, ale ciągle tajemniczej postaci z Aten V wieku p.n.e.

Prof. Kozłowski (Instytut Filologii Klasycznej UW) bada literackie wpływy klasycznych tekstów greckich na autorów Nowego Testamentu. Tym razem opowie nam o obecności figury greckiego boga Dionizosa w Ewangeliach. Brzmi zaskakująco. A wedle deklaracji prof. Kozłowskiego sprawa jest rozwojowa.

Nasz los Orestes  – prof. Piotr Augustyniak  (UEK)

Starożytna Grecja dostarcza nam postaci, które oddziaływały przez wieki jako wzorce osobowościowe, modele-ideały ludzkich zachowań, dramatów. Bohaterowie mitów greckich oddziałują na nas do dziś.

Piotr Augustyniak ma dla nas pewną propozycją interpretacyjną. 

A AI w tej materii uważa, że:

📜 Kim był Orestes?

• Rodzice: Agamemnon (król Myken) i Klitajmestra.
• Siostra: Elektra (Elektra), także Ifigenia i Chrysotemis.
• Znany z: zemsty na matce Klitajmestrze i jej kochanku Ajgistosie za zabójstwo Agamemnona.

🏛 Główne wydarzenia mitu:

1. Po powrocie z wojny trojańskiej Agamemnon został zamordowany przez żonę Klitajmestrę i jej kochanka Ajgistosa.
2. Orestes, w młodości ocalony przez Elektry, wychowywał się na wygnaniu.
3. Po osiągnięciu dorosłości wrócił do Myken i, działając z nakazu Apollina, zabił matkę i Ajgistosa.
4. Po dokonaniu matricidium (matkobójstwa) był ścigany przez Erynie (boginie zemsty).
5. W Eumenidach Ajschylosa jego los kończy się procesem przed sądem Areopagu w Atenach, gdzie Atena i obywatelki Aten uniewinniają go, a Erynie zostają przemienione w Eumenidy (dobrotliwe boginie).

Najciekawsze fenomeny kultu Jahwe w I tysiącleciu p.n.e. – prof. Łukasz Niesiołowski-Spano (UW)

Wiedza na temat starożytnego Izraela ciągle się pogłębia. Badacze badają, archeolodzy kopią i znajdują. Jak widzi to historyk? Co wiemy dziś na temat rozwoju religijności hebrajskiej – o tym będzie ten wykład. 

Oblicza polskiej koabitacji – prof. Tomasz Nałęcz

“Nasz prezydent wasz premier” – podział władzy, współrządzenie. Jak wyglądało to w historii politycznej Polski w XX wieku.

Opis przygotował Tadeusz Bartoś, dyrektor programowy WSFT.